İslam hukukunda, Ramazan ayında tutulan orucun bilinçli ya da hatalı şekilde bozulması durumunda uygulanacak telafi yöntemleri iki başlık altında ele alınıyor: Kaza ve Keffaret.
Kaza, bozulan orucun yerine başka bir gün oruç tutmayı ifade ederken; keffaret, belirli şartlar altında uygulanan ve ceza niteliği taşıyan peş peşe 60 gün oruç tutmayı gerektiriyor.
Hem Kaza Hem Keffaret Gerektiren Durumlar
Bazı hallerde kişi hem bozduğu günün kazasını tutmak hem de keffaret orucu yerine getirmekle yükümlü olur.
-
Bilerek yeme-içme: Gıda değeri taşıyan herhangi bir maddeyi ya da sigara gibi keyif verici maddeleri kasten tüketmek.
-
Cinsel ilişki: Oruçlu olduğunu bilerek cinsel ilişkiye girmek.
-
Hatalı yorumla bozma: Kan aldırmak veya eşini öpmek gibi orucu bozmayan bir davranıştan sonra “Orucum bozuldu” zannıyla bilerek yemek yemek.
Keffaret Nasıl Uygulanır?
Keffaret için kişi ara vermeden 60 gün oruç tutar. Buna ek olarak bozulan o günün kazası da tutulur. Sağlık veya yaşlılık nedeniyle buna güç yetiremeyenler ise 60 fakiri bir gün doyurur ya da bir fakiri 60 gün boyunca yedirir.
Sadece Kaza Gerektiren Durumlar
Bazı durumlarda oruç bozulsa da keffaret gerekmez, yalnızca gününe gün kaza tutulur:
-
Gıda olmayan maddelerin yutulması: Kağıt, taş, toprak gibi normalde yenmeyen maddeler.
-
Hata ve kaza: Abdest alırken boğaza su kaçması; imsak vaktinin geçmediğini ya da iftarın geldiğini zannederek yemek yemek.
-
Zorlanma: Tehdit veya baskı altında orucu bozmak.
-
Tıbbi/doğal durumlar: Kendi isteğiyle ağız dolusu kusmak ya da cinsel ilişki olmaksızın boşalmak.
-
Ramazan dışı oruçlar: Nafile veya kaza oruçlarının bozulması halinde yalnızca kaza gerekir.
Özel Durumlar ve Muafiyetler
-
Kadınların durumu: Keffaret orucu tutulurken araya giren regl günleri zinciri bozmaz. Temizlik sonrası ara vermeden devam edilir. Ancak regl dışında bir gün ara verilirse 60 gün yeniden başlar.
-
Birden fazla bozma: Aynı Ramazan ayında orucunu birkaç kez bilerek bozan kişi için tek keffaret yeterlidir. Ancak keffaret yerine getirildikten sonra tekrar bilerek bozarsa yeni bir keffaret gerekir.
-
Keffareti düşüren haller: Orucu bilerek bozduktan sonra aynı gün içinde irade dışı gelişen hastalık ya da kadınlarda regl başlaması durumunda keffaret düşer, yalnızca kaza gerekir.